امروز دوشنبه 15 آذر 1400

آیا وسواس فکری یک اختلال روانی است؟ + 7 نوع آن

شنبه 25 بهمن 1399
5 دقیقه مطالعه
آیا وسواس فکری یک اختلال روانی است؟ + 7 نوع آن

وسواس فکری چیست و انواع آن کدام است؟

وسواس فکری زیرشاخه ای از وسواس است که می توان گفت این اختلال جزو 4 بیماری شایع در حوزه سلامت روان می باشد.

شاید بتوان گفت میلیون ها نفر در دنیا به انواعی از این بیماری مبتلا هستند. تا جایی که آمار شیوع این بیماری را بطور میانگین 3 درصد نشان می دهد.

وسواس فکری شدید شرایطی است که یک فکر بارها توسط فرد تکرار می شود به گونه ای که زندگی روزمره بیمار را با اختلال رو به رو می سازد.

ما در این بخش از مجله پزشکی برای شما عزیزان اطلاعات کاملی از این اختلال را بازگو خواهیم کرد. پس اگر شما هم این سوال "وسواس فکری چطوریه؟" را دارید، ما را همراهی کنید.

انواع وسواس کدامند؟

انواع وسواس کدامند؟

وسواس فکری

به شرایطی گفته می شود که افکار مزاحم بصورت تکرار شونده و مداوم به ذهن فرد هجوم می آورند بگونه ای که او نتواند این افکار را کنترل کرده و یا از خود دور کند.

وسواس فکری شدید، بطور کامل جلوی زندگی عادی فرد را می گیرد و یا او را وادار به رفتاری چون ناخن جویدن می کند.

وسواس فکری به انگلیسی (Obsessive Compulsive Disorder) نامیده می شود که به اختصار آن را به OCD می شناسند.


وسواس عملی

این نوع وسواس، انجام عمل تکراری است مانند اینکه فرد چندین بار خود را در حمام بشوید و هنوز هم به تمیز بودن خود شک داشته باشد.

در حقیقت این افراد با انجام رفتار تکراری، می خواهند اضطراب و استرس خود را کنترل کنند .


وسواس فکری عملی

هنگامی که فردی هم وسواس فکری و هم وسواس عملی را در کنار هم داشته باشد، از دید روانشناسان او به وسواس فکری عملی مبتلا شده است.

در واقع حدود 80% از مراجعین بیماری وسواس از این نوع می باشند.


علائم وسواس فکری چیست؟

هنگامی که وسواس فکری شدید نشده باشد، شناسایی آن ممکن است به سختی صورت بگیرد.

ممکن است همه ما در شرایطی کارهای وسواس گونه ای را انجام دهیم مانند چک کردن قفل در و این لزوماً نشانه ای برای اختلال نیست.

کسانی که وسواس فکری عملی دارند، دچار شرایط زیر می شوند:

  1. رفتارهای شان شدیداً استرس‌زا و بیش از حد معقول است

  2. ممکن است دارای تیک های عصبی باشند

  3. زمان زیادی را برای رفتار وسواسی هدر می‌دهند

  4. در خانه، محل کار یا در روابط‌شان اختلال ایجاد می‌شود

  5. ممکن است به سبب تکرار زیاد یک رفتار به خودشان آسیب بزنند


خصوصیات افراد دارای وسواس فکری

خصوصیات افراد دارای وسواس فکری و ترس هایشان

علائم این اختلال رنج آور هستند، وقت زیادی از فرد تلف می‌کنند و ممکن است کارکرد او را کم کنند.

موضوع وسواس فکری شدید در افراد بسیار متنوع است و اصولا این حالت ها با ترس همراه است.

شایع‌ترین انواع آن به قرار زیر هستند:

  1. ترس از آلودگی و کثیفی

  2. هراس از تصادف و اقدامات خشن دیگران (مثل وسواس قفل بودن در خانه به دلیل ترس از دزدی)

  3. وحشت از اقدام خشن یا سوءرفتار جنسی خود (مثلاً مادری مهربان که می‌ترسد فرزند خودش را خفه کند.)

  4. ترس از بی‌نظمی و قرینه نبودن اشیا و وسایل (مثلاً چینش نامنظم غذا در بشقاب)


علائم اختلال وسواس فکری عملی

بیشتر مبتلایان به این اختلال می‌دانند که ترس و اضطراب آنها منطقی نیست و سعی می‌کنند آن را نادیده بگیرند و سرکوب کنند.

گاهی هم برای سرکوب و رهایی موقت از آن، یک رفتار تکراری انجام می‌دهند.

وسواس فکری عملی، همین تکرار است تا اضطراب ناشی از وسواس فکری کاهش پیدا کند.

ریشه وسواس فکری و عملی مانند هم نبوده و در مورد هرکدام نیاز به درمان های جداگانه ای است.


 اختلال وسواس فکری عملی

نمونه‌هایی از اختلال وسواس فکری عملی

شستن دست زیاد و مداوم

پرهیز از دست دادن با دیگران

چک کردن مداوم قفل یا اجاق گاز

شمردن مکرر اجسام و اشیا

چینش بیش از حد منظم وسایل

خوردن غذاها با ترتیب بسیار خاص

تکرار دعایی خاص به طور مداوم

  

انواع وسواس فکری شدید و خفیف کدامند؟

در واقع از نظر علمی دسته بندی برای انواع وسواس فکری وجود ندارد. اما بر اساس علائم، می توان آن را توصیف کرد.


  • وسواس فکری پرخاشگرانه یا جنسی

یک نوع متداول که مرتبط با آسیب رساندن به دیگران است. مرور شدن تصاویری از خشونت گری و پرخاش به دیگران در ذهن فرد که ممکن است با افکار جنسی نیز همراه باشد.


  • ترس از صدمه رسیدن به دیگران

برخی از افراد، به جای ترس از آسیب رساندن، از آسیب دیدن عزیزان شان واهمه دارند.

مانند ترس از اینکه فرزند او طی یک تصادف کشته شود. در این صورت برای جلوگیری از بروز همچین اتفاقی، ممکن است رفتارهای اجباری متعددی انجام دهد.

بطور مثال مسئولیت رفت و آمد فرزند خود را قبول کند و یا وسیله نقلیه او را به دفعات چک کند تا مطمئن باشد که سالم است.


وسواس فکری در رابطه با میکروب ها
  • وسواس فکری در رابطه با میکروب ها و آلودگی ها

بسیاری از افرادی که دارای این اختلال هستند از میکروب ها واهمه دارند.

بیمار ممکن است برای رهایی از این افکار دست به رفتارهای اجباری متفاوتی بزنند. مانند شستن مکرر دست ها و وسایل شخصی.


  • وسواس فکری در ناقص انجام دادن کار

شخص مدام شک دارد که کاری را درست و کامل انجام داده است یا خیر.

برای مثال شخصی را در نظر بگیرید که از منزل خود خارج می شود و در خانه را قفل می کند.

این افکار وسواس گونه درست انجام دادن کار، موجب می شود تا او برای چک کردن قفل بودن درب منزل تا چندین بار در روز به منزل خود مراجعت کند و بسته بودن درها را امتحان کند.


  • وسواس فکری مذهبی

یک مورد از این اختلال داشتن وسواس و نگرانی در مورد غیر اخلاقی بودن یا گناهکار بودن شخص است.

برخی از افراد ممکن است در نتیجه این افکار مدام در حال نماز خواندن و دعا کردن باشند و یا به وسواس فکری در مورد خدا دچار شوند.


وسواس فکری در اسلام

برخی از انسانها ممکن است در برهه ای از زمان، در افکار و عقاید خود دچار نوسانات و فراز و نشیب هایی شوند و حتی تا وسواس فکری در مورد خدا پیش بروند.

وسواس فکری مذهبی در شرایطی است که فرد یا در درستی احکام الهی دچار تردید می شود و یا بطور بیمارگونه ای آنها را تکرار می کند.

وسواس فکری در اسلام هم مورد نکوهش قرار گرفته است و در هیچ دینی از انسان نخواسته است که رفتارهای عبادی را بگونه ای انجام دهد که او را از انجام کارهای روزمره باز دارد.

منشأ بعضی از وسواس ها در ضعف اطلاعات و اشتباه در دریافت و تجزیه و تحلیل آنها است.


  • خود کنترلی و وسواس فکری شدید

ترس از دست دادن کنترل خویش و انجام رفتارهای غیر ارادی و نامناسب، ترسی است که در ذهن برخی از افرادی که از این اختلال رنج می برد وجود دارد.

برخی از افراد ممکن است نگران باشند که ناگهان در جمع شروع به داد و فریاد زدن کنند، برخی دیگر ممکن است نگران آسیب رساندن به شخص دیگری باشند.

این افکار ممکن است در ادامه با هرگونه رفتار اجباری پیگیری شود. اما نکته مهم در این مدل از اختلال این است که ممکن است این افکار منجر به انزوای فردی شوند.

زیرا شخص از نزدیک شدن به دیگران و برقراری ارتباط با آنها واهمه دارد.


  • وسواس فگری عملی ترتیب و تقارن

نظم و ترتیب دادن وسایل و اشیا به صورت کاملا دقیق یکی از متدوال ترین انواع این اختلال است.

افرادی که به این افکار مبتلا هستند، برای نظم و ترتیب دادن اشیا به طور کاملا مرتب و یا متقارن زمان نسبتا زیادی صرف می کنند.

آن ها هم چنین ممکن است افکار خرافاتی در مورد برخی از اعداد و یا الگوهای تقارنی در ذهن خود داشته باشند.


وسواس فکری در کودکان

وسواس فکری در کودکان

به طور کلی، وسواس فکری در کودکان، نوعی از رفتارهای کلیشه ای و تکراری بوده که در اثر اشتغال ذهنی کودک به افکار آزار دهنده و ناخواسته پدیدار می گردد.

بررسی های بالینی به خوبی نشان می دهد که شیوع این اختلال در پسران در حدود دو برابر بیشتر از دختران روی می دهد. این کودکان دائماً در مورد مرتب بودن اشیا نگران و آشفته می باشند و حتی ممکن است افکار خودکشی داشته باشند.

به دلیل همین نگرانی، کودکان به جمع آوری بسیاری از اشیا حتی اشیا بی ارزش مبادرت می ورزند.

در بسیاری مواقع، کودکان برای کاهش سطح اضطراب شکل گرفته، به انجام این رفتارها اقدام می کنند.

کودک در باطن خود دوست ندارد دائماً رفتارهای تکراری انجام دهد، اما در اثر افزایش سطح اضطراب، کودک در وجود خود حس می کند راه گریزی جز انجام این کارها ندارد.


افسردگی و وسواس فکری

متاسفانه 70 درصد افراد مبتلا به انواع وسواس، به بیماری افسردگی هم مبتلا هستند که این موضوع نشان دهنده زیرساخت بایولوژیک مشابه است.

ارتباط افسردگی و وسواس فکری دلالت بر این دارد که در بیماران وسواسی، همچون بیماران افسردگی تغییرات شیمیایی خاصی در بدن اتفاق افتاده که نیازمند درمان جدی است.

استرس، نقش به سزایی در ایجاد و شعله ور شدن این دو بیماری دارد و قطعا در روند خواب و خوراک و روابط جنسی فرد نیز می‌تواند تاثیرگذار باشد.


غلبه بر وسواس فکری

درمان وسواس فکری به راحتی امکانپذیر می باشدو در صورتی که در مراحل اولیه فرد برای درمان اقدام کند، درمان بهتر و سریع تر انجام می شود.


رمانگر وسواس فکری
  • مراجعه به روانشناس بالینی یا درمانگر وسواس فکری

اگر فرد به مراکز یا افرادی مراجعه کند که از تخصص و تجربه کافی برخوردار نیست نه تنها این بیماری درمان نمی شود بلکه ممکن است وسواس فکری مزمن شود.

درنتیجه گام اول پیدا کردن مشاور و مرکزی است که در زمینه این اختلال، تجربه کافی را داشته و نمونه های درمان شده زیادی را در پرونده کاری خود داشته باشند.


  • همکاری خود بیمار و خانواده

در ابتدا خود فرد باید بپذیرد بیمار است و رفتار بیمارگونه دارد.

این فرد با این اختلال نه تنها به خود بلکه به افراد خانواده نیز آسیب روانی یا اجتماعی وارد می کند.

خانواده نیز باید بیمار را درک کنند. البته تا جاییکه می توانند از همکاری با بیمار خودداری کنند زیرا وسواس آنها را تشدید می کنند ولی با او مجادله نداشته باشند.


  • روانپزشک متخصص و مجرب

به دلیل کاهش ماده ای به نام سروتوئین در مغز، ساختار شیمیایی مغز بیمار تغییر کرده و باید با دارو درمان شوند.

به همین دلیل در این بخش از درمان که بسیار مهم است، بیمار نیاز به مراجعه به روانپزشک دارد .


  • طول مدت درمان وسواس

درمان این نوع اختلال طولانی است و به صبر و حوصله بیمار، خانواده و حتی روانپزشک نیاز است.

ممکن است پروسه درمان سالها طول بکشد. برخی از افراد تصور می کنند با مصرف دارو بیماری کامل بهبود می یابد.

در صورتی که این تصور اشتباه است و داروها تنها علائم بیماری را کنترل می کند .


سخن پایانی

اگر با مرور انواع وسواس فکری، فکر می کنید که شما و یا کودک شما دارای این اختلال است، می توانید برای درمان قطعی وسواس فکری، اقدام‌های بسیار موثر و اساسی بردارید.

برای رسیدن به یک درمان کامل، فرد باید خودش پیش از هر کس دیگر به خودش کمک کند و در عین حال روان‌درمانی و دارو درمانی را برای تسریع و درمان قطعی و صحیح به کار ببندد.


منابع:

webmd

  makhlas.com

بیشتر بخوانید:

آیا خوشبختید؟ (تست روانشناسی)

گریه بی دلیل

ترس از ارتفاع و درمان آن


 

برچسب ها


این مطلب را به اشتراک بگذارید
۰
۰

دیدگاه شما