امروز سه شنبه 19 اسفند 1399

کودک شما بد رشد می کند اگر...

جمعه 26 دی 1399
5 دقیقه مطالعه
کودک شما بد رشد می کند اگر...

علایمی که نشان می دهند رشد کودک دچار مشکل شده است، کدامند؟

یکی از دغدغه های اساسی والدین، رشد اصولی و خوب کودکان است و گاهی در این زمینه دچار وسواس شده و رشدی جلوتر از سن، از کودک خود انتظار دارند و یا با مقایسه کودک با دیگر کودکان، وارد راهی اشتباه می شوند. امروزه با افزایش اطلاعات والدین از دوران رشد کودک، بیماری ها و گاها اختلالات رشدی، زودتر شناسایی می شوند و درمان موثرتری را خواهند داشت. هرچه روند افزایش اطلاعات صحیح علمی والدین در رابطه با مراحل طبیعی رشد کودکان، رو به افزایش باشد، چشم اندازی ایمن تری از نظر پایش سلامت کودکان خواهیم داشت.

بسیاری از اختلالات رشدی اگر در همان مراحل اولیه شناسایی شوند، تا حد چشمگیری قابل درمان بوده و می توان کودک را به سیکل رشد نرمال خود برگرداند. داشتن اطلاعات جامع و کامل از منابع معتبر علمی، در این راه بسیار هائز اهمیت می باشند. ما قصد داریم در این مقاله برای شما همراهان عزیز مجله پزشکی از اختلالات شایع رشدی کودکان بگوییم و به شما این اطمینان را بدهیم که این مطالب توسط متخصصین این حوزه مورد تایید می باشند. پس اگر شما هم می خواهید والدینی آگاه باشید یا در این زمینه اطلاعات خود را به روزرسانی نمایید، تا انتهای مقاله ما را همراهی نمایید.


تاخیر در رشد کودکان

همه ما دوران کودکی را دوره رشد و نمو می دانیم اما نرسیدن به نقاط عطف خاصی در بازه زمانی معین چیزی نیست که به عنوان تأخیر رشد کودکان در نظر گرفته شود. رشد آینده کودک در سه سال اول زندگی شکل می گیرد و تأخیر در رشد می تواند به معنای عقب ماندن از همسالان و عملکرد ضعیف در زمینه های اجتماعی و تحصیلی باشد. اختلالات تکاملی در کودکان شامل محدودیت عملکردی است که به علت اختلالات ناشی از سیستم عصبی به وجود می‌آید. این اختلالات در دوران نوزادی و کودکی و به صورت تأخیر در رشد و نمو و یا توانایی عملکردی در یک یا چند حوزه از قبیل حوزه‌های شناختی، عملکرد حرکتی، بینایی، شنوایی، گفتاری و رفتاری خود را نشان می‌‌دهد.

کودکانی که دچار اختلالات تکاملی هستند اغلب در چند حوزه دچار مشکل می‌‌شوند و این امر به ماهیت و وسعت مشکلات مغز و افزایش ریسک آسیب پذیری آن یا سایر علل ناتوانی از قبیل سوء تغذیه، عفونت و تروما در میان کودکانی که دچار یک نوع ناتوانی هستند و بستگی دارد. اگرچه اختلالات تکاملی و رفتاری بسیار گسترده هستند امروزه به خوبی توسط اعضای جامعه درک نمی‌شوند. فقدان اطلاعات و دانش کافی باعث بروز مشکل برای این گروه از کودکان و خانواده‌های آنها می‌‌شود. پزشک با پدر و مادر کودک و سایرین در خصوص انواع اختلالات تکاملی کودکان و همچنین روش‌های موجود برای درمان آنها صحبت می‌کند. اگر کودک دچار یک اختلال تکاملی است یا دچار تأخیر در رشد شده است شناسایی و درمان به موقع برای کسب نتایج دلخواه بسیار ضروری خواهد بود.


تاخیر رشد در کودکان

عوامل موثر در بروز تاخیر رشد در کودکان

احتمال بروز تاخیر در رشد کودکان به عوامل زیر بستگی دارد:

  • اختلالات ژنتیکی و کروموزومی مانند سندرم داون

  • قرار گرفتن در معرض آلاینده های محیطی و عوامل سمی تهدید کننده

  • سوءتغذیه یا نداشتن رژیم غذایی مناسب

  • عفونت ها

  • عدم رعایت بهداشت، مراقبت و تولد زودرس


تاخیر رشد یا ناتوانی در رشد؟

تأخیر در رشد موقتی است در حالی که ناتوانی در رشد دائمی است. تاخیر در رشد را می توان با داروها، روش های درمانی مناسب، آموزش کودکان و درمان های زودهنگام رفع کرد. از طرف دیگر، ناتوانی در رشد قابل درمان نیست و ممکن است کودک در طول زندگی خود به آموزش خاصی نیاز داشته باشد. ناتوانی در رشد می تواند به دلیل اختلالات ژنتیکی، مصرف بیش از حد داروهای خاص، آسیب مغزی و عوارض بارداری ایجاد شود. به همین دلیل مراقبت از نظر عاطفی و جسمی، قبل از بارداری یا زایمان ضروری است.


تشخیص تاخیر رشد کودک

وجود تاخیرات رشد در کودکان با بررسی موارد زیر قابل تشخیص است:

  • به کار بردن کلمات و حرکات خاص برای شناسایی والدین

  • ابراز علاقه نسبت به دوستان و مراقبان

  • توانایی نشستن بدون تکیه دادن

  • بالا رفتن از پله ها بدون کمک

  • خط خطی کردن با مداد ، مداد رنگی و خودکارها

  • دانستن نحوه استفاده از اشیا روزمره مانند قاشق، چنگال و مسواک

  • درک کلمات، پاسخگویی و گفتن نه

  • ابراز احساسات واضح مانند شادی، عصبانیت و ناامیدی از طریق حالت چهره و صداها


تأخیر در رشد بینایی

یکی از نشانه های تاخیر رشد در شش ماه اول نوزادان تاری دید است. اگر کودک در هماهنگی حرکت عضله چشم در هر دو چشم خود مشکل دارد، پس از دو ماه حرکات دستان خود را با چشم هایش دنبال نمی کند یا پس از شش ماه همچنان تاری دید را تجربه می کند جای نگرانی وجود دارد. دلایل عمده تأخیر رشد بینایی کودکان عبارتند از:

  • عیوب انکساری مانند نزدیک بینی و دور بینی

  • آمبلیوپی یا سندرم تنبلی چشم که شامل ضعف بینایی در یک چشم است

  • آب مروارید بچگانه که چشم کودک را تار می کند

  • بیماری چشم "رتینوپاتی زودرس"

  • دو بینی

درمان تأخیر در رشد بینایی

درمان های موثر برای تاخیر در رشد بینایی فوق عبارتند از:

  • لنز / عینک

  • جراحی

  • استفاده از وصله های چشم

علائم هشدار دهنده

تاخیر در رشد بینایی کودکان چندین نشانه دارد. اگر کودک با هر یک از مشکلات زیر روبرو شد، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

  • تاری دید (بعد از شش ماه)

  • عدم توانایی در دنبال کردن اجسام متحرک

  • حرکت عضله غیر هماهنگ چشم

  • حرکت مکرر چشم

  • فرو رفتگی و بیرون زدگی چشم (فراتر از بازه زمانی شش ماهه)

  • ندیدن اشیا دور یا نزدیک (فاصله یک فوت تا شش فوت)


تأخیر در رشد زبان و گفتار

کودکان زمانی تأخیر در رشد زبان را تجربه می کنند که قادر به بیان کلمات مفهومی نیستند، در حالی که تاخیر رشد گفتار، تلفظ را به تأخیر می اندازد. تأخیر در گفتار از مشکلات مربوط به صدا در کودکان است که وقتی با تاخیر در رشد زبان (عضو زبان) او همراه شود منجر به عدم رشد کلامی خواهد شد. تاخیر در رشد زبان و گفتار دلایل مختلفی دارد و نداشتن شنوایی می تواند دلیل اصلی این امر باشد چرا که کودک در وهله اول نتوانسته کلمات را بشنود. از دلایل دیگر تاخیر در رشد زبان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عدم قرار گرفتن در معرض یک محیط گفتاری، از این رو یادگیری زبان / گفتار وجود ندارد

  • تولد زودرس

  • ناتوانی ذهنی (مربوط به سندرم داون، سندرم ایکس شکننده، نقایص ژنتیکی و سندرم جنینی الکل)

  • آسیب مغزی یا ضربه روحی

  • اوتیسم

  • آپراکسی گفتار (اختلالی است که کودک در تعیین توالی و اجرای حرکات گفتاری مشکل دارد)

  • لالی انتخابی (کودک به سادگی در همه شرایط صحبت نمی کند)

درمان تأخیر در رشد زبان و گفتار

گزینه های درمانی موثر در تأخیر رشد گفتاری و زبانی شامل ارجاع کودک به یک متخصص کاردرمانی، مددکار اجتماعی، آسیب شناس گفتار و زبان یا شنوایی سنجی است. در ادامه گزینه های درمانی موثر در تأخیر رشد زبان و گفتار کودکان ذکر شده است:

  • صحبت با جنین قبل از تولد

  • پاسخ دادن به نیازهای کودک

  • خواندن کتاب و قصه گفتن با صدای بلند

  • توصیف عملی کارهای کودک در طول روز

  • استفاده از حرکات هنگام صحبت با کودک

  • انجام بازی های گفتاری

علائم هشدار دهنده

با بررسی موارد زیر از تاخیر رشد زبان و گفتار کودکان خود مطمئن شوید:

  • بعد از یک بازه زمانی خاص قادر به گفتن "مادر" و "بابا" نیست

  • به صدا ها پاسخ نمی دهد یا واکنشی در برابر صدا زدن نام او نشان نمی دهد

  • متوجه دستورالعمل های ساده نمی شود

  • نمی تواند اعضای مختلف بدن را با نامگذاری شناسایی کند

  • دایره واژگان گسترده ای ندارند

  • حرکات را بر گفتار ترجیح می دهد

  • در گفتن جملات 2-3کلمه ایی، ناتوان است


تاخیر در رشد مهارت حرکتی

تاخیر در رشد مهارت حرکتی

تاخیر در رشد مهارت حرکتی کودکان با مهارت حرکتی ظریف مانند راه رفتن، خزیدن، برداشتن قاشق یا نوشیدن  یک لیوان آب مرتبط است. هنگامی که کودک تاخیر رشد مهارت حرکتی را تجربه می کند، در هماهنگی حرکات خاص، برداشتن مداد رنگی، طراحی نقاشی، راه رفتن، دویدن و سایر فعالیت های بدنی که به هماهنگی مغز و دست نیاز است مشکل دارد. دلایل احتمالی تاخیر حرکتی رشد در کودکان عبارتند از:

  • تولد زودرس

  • آسیب مغزی

  • فلج مغزی

  • آتاکسی ( شرایطی که باعث ایجاد نقص در هماهنگی عضلات می شود)

  • میوپاتی

  • مشکلات بینایی

  • اسپینا بیفیدا ( یک بیماری ژنتیکی است که باعث فلج نسبی / کامل ناحیه نخاع بدن می شود)

درمان تاخیر در رشد مهارت حرکتی

درمان تاخیر رشد مهارت های حرکتی شامل ترکیب برنامه های طولانی مدت ورزشی است که توسط پزشک تعیین می شود. این درمان ها به اختلال عملکرد حسی و رشد مهارت های حرکتی از طریق کار درمانی کمک می کند.

علائم هشدار دهنده

در صورت مشاهده هر گونه علائم هشدار دهنده در مهارت های حرکتی کودک ، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

  • عدم توانایی در برداشتن و گرفتن اشیا

  • عدم کنترل سر و گردن

  • عدم توانایی در بردن اشیا به دهان

  • تاخیر در غلتیدن ، نشستن یا راه رفتن

  • سفتی عضلات

  • مشکل در بلع

  • کلافگی

  • اسپاسم عضلات


تأخیر رشد اجتماعی و عاطفی

تأخیرهای رشد اجتماعی و عاطفی بر نحوه درک کودک از جهان تأثیر می گذارد و زمانی که این کودکان در معرض محرک های محیطی قرار می گیرند متفاوت از کودکان دیگر عمل می کنند. این تأخیرها می تواند توانایی کودک در یادگیری ، برقراری ارتباط و تعامل با دیگر کودکان و بزرگسالان را تحت تأثیر قرار دهد. شایع ترین علل تاخیر رشد اجتماعی و عاطفی در کودکان عبارتند از:

  • کودک آزاری یا ضربه روحی

  • آسیب مغزی

  • ناتوانی در یادگیری مانند بد خوانی، نوشتار پریشی و دیسکلکولیا

  • از دست دادن شنوایی به دلیل اختلالات ژنتیکی و عفونت ها

  • اختلال در مهارت های ارتباطی و تعاملی مربوط به اختلالات طیف اوتیسم

درمان تأخیر رشد اجتماعی و عاطفی

مشاوره با یک متخصص گفتار درمانی، به رفع این مشکل کودکان کمک می کند. روش های درمانی شامل گفتگو با کودک، کمک به او در درک نشانه های اجتماعی و عاطفی و مصرف برخی داروهای تجویز شده برای مقابله با مشکلات عاطفی و رفتاری مانند اضطراب، افسردگی، تغییرات خلقی و عصبانیت های ناگهانی است.

علائم هشدار دهنده

  • عدم توانایی در برقراری ارتباط چشمی

  • نداشتن انگیزه و علاقه در برقراری ارتباطات

  • لکنت زبان، مشکل در بیان توالی کلمات

  • گریه زیاد و عدم تحمل در دوری از والدین

  • نشان ندادن احساسات و پاسخ ندادن به غریبه ها

  • عدم علاقه به بازی با کودکان دیگر


تأخیر رشد شناختی

کودکانی که دچار تاخیر رشد شناختی هستند دچار اختلال در توانایی یادگیری و مشکل در رشد شناختی می باشند. از مسائل مربوط به تأخیر رشد شناختی می توان دشواری در برقراری ارتباط، عدم توانایی تعامل با دیگران و مشکلات مرتبط با بازی را نام برد. شایعترین علل تاخیر رشد شناختی عبارتند از:

  • اختلالات یادگیری مختلف مثل :خواندن ، نوشتن و سایر مهارتهای یادگیری

  • مسمومیت

  • قرار گرفتن در معرض الکل یا سموم مضر قبل یا بعد از تولد

  • سندرم داون

  • اختلالات طیف اوتیسم

  • عوارض بیماری

  • سایر علل ناشناخته

درمان تأخیر رشد شناختی

اگر فکر می کنید فرزندتان مشکلی دارد با یک پزشک و متخصص مشورت کنید. روش های معمول درمان عبارتند از:

  • آموزش ویژه به کودکان

  • مصرف داروهای تجویز شده که می تواند به مشکلات رفتاری ، تغییرات خلقی و کوتاه کمک کند

علائم هشدار دهنده

علائم هشدار دهنده تاخیر رشد شناختی در کودکان عبارتند از:

  • ناتوانی در رسم یک دایره یا اشکال ساده

  • عدم درک دستورالعمل های ساده

  • لذت نبردن از بازی با اسباب بازی ها یا کودکان دیگر

  • توجه نداشتن به تصاویر یا اشیا معمول خانه

  • تقلید نکردن از حرکات یا کلمات دیگران

  • عدم تمرکز بیش از 5 دقیقه روی یک فعالیت در 5 سالگی

تشخیص تأخیر رشد شناختی

برای درمان کودکانی که دچار تاخیرات رشد هستند اولین گام تشخیص صحیح بیماری است. به همین دلیل برای تشخیص تاخیرات رشد، غربالگری و ارزیابی رشد صورت می گیرد. متخصصان و کاردرمانگرها طیف وسیعی از مهارت های کودک از جمله مهارت شناختی، حرکتی، اجتماعی و عاطفی و زبان و گفتار را ارزیابی می کنند. پزشک ممکن است برای ارزیابی یا تشخیص علائم تاخیر رشد، نحوه صحبت، حرکت، یادگیری و رفتار کودک را بررسی کند.



   بیشتر بخوانید:

کودکان و یوگا
از کودکان عروسک نسازید
آزمایش های نوزادی تا جوانی
باید و نباید واکسن کودکان
بلوغ زودرس
ارث فرزند از پدر  
 پرخاشگری نوجوان
 کودک آزاری
 نوجوانی و چاقی 

برچسب ها

کودکان بیماری_کودکان رشدکودکان اختلال_دررشدکودکان اختلال_دریادگیری اختلال_دربینایی اختلالات_حرکتی_کودکان رشدطبیعی_کودکان

این مطلب را به اشتراک بگذارید
۰
۰

دیدگاه شما