امروز دوشنبه 15 آذر 1400

کابوسی به نام سنگ کلیه

دوشنبه 10 آذر 1399
5 دقیقه مطالعه
کابوسی به نام سنگ کلیه

از تشکیل تا درمان سنگ کلیه چه می دانید؟

یکی از دردهای وحشتناک که آن را همردیف با درد زایمان دانسته اند، درد دفع و حرکت سنگ هایی است که با جنس و سایزهای متفاوت در کلیه ساخته می شوند. گاهی غلظت املاح و نمک به هر دلیلی در ادرار بیشتر از حالت طبیعی می شوند و ایجاد رسوبات سخت در ادرار، باعث ایجاد سنگ در کلیه می شود. سنگ ها ممکن است در هر جای دستگاه ادراری از کلیه تا مثانه دیده شوند. گاهی دفع سنگ به علت ریز بودن، به راحتی اتفاق می افتد و گاهی به درمان های پیچیده ای نیاز دارد.

دردی که به سنگ کلیه معروف است، مربوط به حرکت سنگ می باشد. اگرچه حرکت سنگ‌های کلیوی دردناک است، اما در صورت تشخیص به‌موقع، باعث آسیب دائمی به بدن نمی‌شود. افرادی کلیه های سنگ ساز دارند و بیشتر از دیگران در معرض این درد قرار دارند. ما امروز قصد داریم برای شما همراهان عزیز مجله پزشکی از سنگ کلیه و راه های درمان آن بگوییم پس اگر می خواهید از ابتدای تشکیل تا انتهای دفع این سنگ های دردناک را بشناسید، تا انتهای این مقاله ما را همراهی کنید.


سنگ کلیه چیست؟

سنگ کلیه (Kidney Stones) توده‌های جامد ساخته شده از مواد مختلفی است که به طور معمول در ادرار فرد یافت می‌شود. سنگ‌ها می‌توانند به اندازه یک دانه برنج یا یک نخود کوچک باشند. اگر سنگ کلیه در مجاری ادرار گیر کند، فرد به راحتی نمی‌تواند ادرار کند! و به درمان نیاز خواهید داشت. سنگ کلیه معمولاً در کلیه‌ها یا مجرای ادرار وجود دارد و می‌تواند بسیار دردناک باشد. این عارضه در صورت عدم درمانِ صحیح منجر به عفونت یا از کارافتادگی کلیه می‌شود.

این بیماری در یک یا هر دو کلیه ایجاد می‌شود و بیشتر اوقات در افراد 30 تا 60 سال مشاهده می‌شود. این بیماری بسیار رایج است و از هر 10 نفر، یکی به آن مبتلا می‌شود. سنگ کلیه یک توده جامد است که از مواد موجود در ادرار تشکیل شده است. این مواد به طور معمول در ادرار فرد منتقل می‌شوند، اما در صورت عدم وجود ادرار کافی، می‌توانند بسیار متراکم و بزرگ شوند. این اتفاق به طور معمول ناشی از مصرف اندک مایعات در طول روز است. مواد تشکیل دهنده سنگ کلیه عبارتند از:


انواع سنگ کلیه

سنگ کلسیمی: بیشتر سنگ‌های کلیه از جنس کلسیم هستند و بیشتر از همه از جنس اُگزالات کلسیم. اگزالات یک ماده طبیعی است که هم در برخی غذاها وجود دارد و هم در کبد تولید می‌شود. برخی سبزیجات، میوه‌ها، مغزیات و شکلات حاوی مقدار زیادی اگزالات هستند. علاوه بر غذاهایی که می‌خوریم، خوردن دوز بالای ویتامین د و برخی جراحی‌های روده هم غلظت کلسیم و اگزالات را در ادرار زیاد می‌کند.

سنگ ستراویتی: این نوع سنگ کلیه در پاسخ به یک عفونت ایجاد می‌شود مانند عفونت دستگاه ادراری. این سنگ‌ها می‌توانند به سرعت بزرگ شوند و معمولا اندازه بزرگی دارند؛ به همین دلیل حرکت نمی‌کنند و علامت زیادی ندارند.

سنگ اسید اوریکی: این نوع سنگ کلیه در شخصی ایجاد می‌شود که مایعات کمی می‌نوشد ولی بدنش آب زیادی از دست می‌دهد. کسانی که غذاهای سرشار از پروتیین می‌خورند یا اسید اوریک خون بالا (نقرس) دارند هم ممکن است به این نوع سنگ کلیه دچار شوند.

سنگ سیستینی: این نوع سنگ فقط در کسانی دیده می‌شود که به یک اختلال ارثی مبتلا هستند که در آن، ماده خاصی به نام سیستین را بیشتر از حد معمول در ادرار دفع می‌کنند.

سنگ های کلیه زمانی رخ می دهند که مواد معدنی و دیگر مواد موجود در ادرار شما به حالت کریستال در آمده و وارد کلیه ها شود و تبدیل به سنگ کلیه یا رسوب های کلیوی شود. این ها می توانند شامل سنگ های ریز، سنگ هایی با بدنه تیز یا نرم و یا سنگ های درشت و سنگین باشند که تقریبا شبیه به یک سنگ رودخانه صیقل خورده هستند. این سنگ ها معمولا به صورت طبیعی و از طریق ادرار از بدن شما خارج می شوند.


علائم سنگ کلیه

سنگ کلیه تا وقتی حرکت نمی‌کند و ثابت است، هیچ علامتی ندارد. مشکلات از زمانی آغاز می‌گردد که سنگ در کلیه جابه‌جا می‌شود یا به سمت میزنای (لوله‌ای که هر کلیه را به مثانه وصل می‌کند) به راه می‌افتد. در این حالت، برخی یا همه موارد زیر دیده می‌شود:

  • درد شدید و متناوب در پهلو و پشت، پایین‌تر از سطح دنده‌ها که ممکن است به پایین شکم تیر بکشد

  • سوزش ادرار

  • ادرار صورتی، قرمز یا قهوه‌ای

  • ادرار بدبو یا تیره

  • تهوع و استفراغ

  • احساس نیاز مداوم به دفع ادرار

  • افزایش تعداد نوبت‌های دفع ادرار بیش از حد عادی

  • تب و لرز در صورت وجود عفونت

  • کم شدن حجم ادرار

یادمان باشد درد سنگ کلیه تغییر می‌کند. با جابه‌جا شدن سنگ در مجاری ادرار، محل و شدت درد دگرگون می‌شود.


علل به وجود آمدن سنگ کلیه

حجم ادرار پایین

یکی از عللی که احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌دهد، حجم پایین ادرار است. حجم پایین ادرار ممکن است بر اثر کمبود آب بدن (از دست دادن مایعات بدن) به دلیل ورزش، فعالیت‌های بدنی یا زندگی در آب‌وهوایی گرم یا نوشیدن مایعات کم باشد. وقتی حجم ادرار کم باشد، ادرار غلیظ شده و به رنگ‌ تیره درمی‌آید.


رژیم غذایی 

رژیم غذایی نیز می‌تواند روی احتمال تشکیل سنگ کلیه اثر بگذارد. یکی از دلایل شایع تشکیل سنگ کلیه از نوع کلسیمی، وجود مقادیر بالای کلسیم در ادرار است. بالا بودن میزان کلسیم در ادرار ممکن است ناشی از نحوه‌ی کنترل و مدیریت کلسیم در بدن باشد. از این جهت، می‌تواند هیچ ارتباطی به میزان کلسیم دریافتی بدن نداشته باشد. به همین دلیل، کاستن از میزان کلسیم مصرفی در رژیم غذایی به ندرت مانع از تشکیل سنگ کلیه می‌شود.


مشکلات روده 

برخی مشکلات روده که موجب اسهال (مانند بیماری کرون یا کولیت زخمی) یا جراحی (مانند عمل بای پس معده) می‌شوند می‌توانند خطر تشکیل سنگ کلیه از نوع اگزالات کلسیمی را بالا ببرند. اسهال باعث می‌شود که بدن حجم زیادی از مایعات بدن را از دست بدهد و در نتیجه حجم ادرار نیز کاهش یابد. همین‌طور ممکن است که بدن اگزالات اضافی از روده جذب کرده و در نتیجه باعث بالا رفتن میزان اگزالات در ادرار شود. ادرار کم و مقدار زیاد اگزالات موجود در آن می‌تواند موجب تشکیل سنگ کلیه از نوع اگزالات کلسیمی شود.


چاقی

چاقی نیز می‌تواند احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد. بدن افراد چاق ممکن است سطح اسید موجود در ادرار تغییر کرده و همین نیز (چنانچه در سطرهای قبل گفته شد) باعث تشکیل سنگ کلیه شود.


غده پاراتیروئید


برخی بیماری‌ها

ابتلا به برخی بیماری‌ها احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌دهند. رشد غیرطبیعی یک یا چند غده پاراتیروئید که سطح سوخت و ساز کلسیم را کنترل می‌کنند، می‌تواند باعث بالا رفتن سطح کلسیم در خون و ادرار شده و همین نیز منجر به تشکیل سنگ کلیه شود. بیماری دیگری مانند «اسیدوز توبولی کلیوی » که در آن اسید بدن افزایش می‌یابد، احتمال تشکیل سنگ کلیه از نوع فسفات کلسیمی را بالا می‌برد. برخی از اختلالات نادر و ارثی نیز می‌تواند باعث تشکیل انواع خاصی از سنگ‌های کلیه شود. نمونه‌ی آن «بیماری سیستینوریا» است. در این بیماری بازجذب اسیدهای آمینه سیستین ادرار مختل شده و سطح این مواد در ادرار بالا می‌رود.


داروها

برخی داروها و مکمل‌های کلسیم و ویتامین ث ممکن است احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهند. از این رو، توصیه می‌شود، تمام داروها و مکمل‌های غذایی که مصرف می‌کنید را به پزشک معالج خود اطلاع دهید، چرا که برخی از این داروها و مکمل‌ها می‌توانند احتمال تشکیل سنگ کلیه را بالا ببرند.


سابقه خانوادگی

در صورتی که فرد سابقه خانوادگی سنگ کلیه داشته باشد، به عنوان مثال یکی از بستگان درجه اول مانند والدین یا خواهر و برادر قبلا سنگ کلیه داشته‌اند، احتمال تشکیل سنگ کلیه در او نیز بسیار بیشتر است.


درمان سنگ کلیه

روش‌های درمانی متنوعی برای سنگ کلیه وجود دارد. پزشک معالج بر اساس اندازه سنگ کلیه روش مناسب را برمی‌گزیند.


درمان سنگ کلیوی کوچک

سنگ‌های کلیوی ریز نیاز به درمان تهاجمی مانند سنگ‌شکن ندارند و به طور معمول با انجام کارهای زیر دفع می‌شوند:

  • نوشیدن آب فراوان (روزانه دو تا سه لیتر)

  • داروهای مسکن غیرنسخه‌ای طبق مشورت با دکتر داروساز

  • داروهای نسخه‌ای شل‌کننده عضلات میزنای، بنا به تجویز پزشک معالج


درمان سنگ کلیوی بزرگ یا سنگ کلیوی همزمان با سایر بیماری‌ها

برخی از سنگ‌های کلیوی درشت هستند و از طریق روش‌های گفته شده در بالا دفع نمی‌شوند یا با خونریزی یا عفونت دستگاه ادراری همراه هستند؛ این سنگ‌ها شاید به درمان‌های زیر نیاز پیدا کنند:

  • سنگ‌شکنی با دستگاهی که امواج صوتیِ آن، سنگ کلیه را خرد می‌کند. این کار حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و ممکن است کمی درد داشته باشد و به همین دلیل ممکن است یک آرامبخش یا بیهوشی خفیف به فرد داده شود.

  • جراحی کلیه برای برداشتن سنگ‌های بسیار بزرگ

  • استفاده از آندوسکوپی (فرستادن لوله باریک حاوی نور به نام اورتروسکوپ از مجرای ادرار و مثانه) برای پیدا کردن سنگ در میزنای و خرد کردن آن با ابزار ویژه. این کار تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

  • جراحی غده پاراتیرویید (در مواردی که پرکاری این غده عامل ایجاد سنگ کلیه است)



  بیشتر بخوانید:

کلیه و دفع پروتئین
سوت کشیدن گوش
ساعت غذا خوردن و لاغری  
طلاق عاطفی
رب خانگی یا صنعتی؟
حمله خواب
زندگی دوباره
اسهال و دلدرد در تابستان
اعداد سلامت

برچسب ها

بیماری_ها سنگ_کلیه درمان_سنگ_کلیه دردسنگ_کلیه انواع_سنگ_کلیه علائم_سنگ_کلیه جراحی_سنگ_کلیه سنگ_شکن

این مطلب را به اشتراک بگذارید
۰
۰

دیدگاه شما