امروز جمعه 9 آبان 1399

آیا می توان تاریخ انقضاء دارو را ندید گرفت؟

جمعه 19 اردیبهشت 1399
5 دقیقه مطالعه
آیا می توان تاریخ انقضاء دارو را ندید گرفت؟

چه زمانی می‌‌توان از داروهایی که تاریخ انقضای آن‌ها گذشته است، استفاده کرد؟

اصولاً همیشه به ما گفته شده است از مواد غذایی یا دارویی که تاریخ انقضای آن‌ها گذشته است، دیگر استفاده نکنیم. ما عادت کرده ایم که مواد غذایی و دارویی خود را که به تاریخ انقضا رسیده‌اند، دور بیندازیم. در این مقاله به شما همراهان عزیز مجله پزشکی حقایقی را در مورد انقضای داروها خواهیم گفت که شاید تاکنون آن‌ها را نمی‌دانستید و این حقایق باعث شود شما مقداری از پول خود را پس‌انداز کنید و از بعضی داروهایی که تاریخ انقضای آن‌ها رسیده‌است، باز هم استفاده کنید و داروی جدیدی را تهیه نکنید!


تاریخ انقضای دارو

در زمینه داروها و تاریخ انقضای آن‌ها تحقیقات زیادی انجام شده و این تحقیقات در مجله‌های معتبری به چاپ رسیده است. مانند گزارشی که در مجله آلرژی و ایمنی‌شناسی بالینی به چاپ رسید و طبق آن داروهای اپی پن (EpiPen) که برای درمان های آلرژیک حیاتی تجویز می شوند، حتی با گذشت تاریخ انقضا، می توانند اثرات خود را حفظ کنند و حتی بعد از گذشت تاریخ انقضا، این دارو با قدرت بیشتری عمل می کند. موضوع شگفت‌آوری که هنوز جوابی برای آن پیدا نشده است.

FDA (سازمان جهانی دارو و غذای امریکا) از سال ۱۹۷۹ قانونی را تصویب کرد که برطبق آن تمامی شرکت های دارویی باید تاریخ انقضای دارو را بر روی آن ذکر می‌کردند. به نقل از نشریه بهداشت دانشکده پزشکی هاروارد این تاریخ یک برآورد توسط تولید کنندگان بود که می توانستن با قاطعیت بگویند، دارو تا این تاریخ ذکر شده، می تواند با همان شرایط اولیه بر روی بیماری مشخص، اثر بگذارد و تا این تاریخ شرکت سازنده، ایمنی و اثرگذاری دارو را تضمین می‌کرد.

پس از مدتی خود سازمان FDA تحقیقاتی را بر روی تاریخ انقضای داروها به انجام رسانید که طبق آن نتیجه جالبی بدست آمد. FDA بیان کرد که ۹۰ درصد داروهای مورد آزمایش، چه داروهای نسخه‌ای وجه داروهای مجاز بدون نسخه، به طور میانگین پانزده سال پس از تاریخ انقضای خود، هنوز هم همان قدرت و اثرگذاری اولیه را داشتند. درنتیجه می‌‌توان گفت تاریخ انقضا نمی‌تواند به صورت قطعی بیان کند که دارو تا چه زمانی می‌تواند استفاده شود.

نکته: پزشکان و متخصصین بر این باورند که می‌‌توان از بیشتر داروها حتی مدتی پس از انقضا هم استفاده کرد.


تاریخ انقضای دارو

چه مدت از انقضا گذشته است؟

یک تحقیق و آزمایشی به صورت اتفاقی چند سال پس از تحقیقات FDA در سال 2012 انجام شده و در مجله انجمن پزشکی آمریکا منتشر شد. محققان تعدادی از داروها را در داروخانه های کوچک‌تر و محلی پیدا کردند که به بطور میانگین تا ۳۵ سال از عمر تولید آن‌ها گذشته بود. سپس دانشمندان بر روی این داروها آزمایش‌هایی را انجام دادند و نتایج بسیار عجیبی را به دست آوردند.

۹۰ درصد از این داروها با وجود طول عمر طولانی، هنوز توانسته بودند ۹۰ درصد از اثرگذاری و قدرت خود را حفظ کنند. البته در میان این داروها ۳ استثنا وجود داشت که قدرت خود را از دست داده بودند:

  • داروی آمفتامین که برای حمله خواب استفاده می شود.

  • آسپرین

  • فناستین که یک داروی ضد درد است.


داروی اپی پن (EpiPen)

یک تحقیق گسترده بر روی داروی اپی پن (EpiPen) انجام شد. داروی اپی پن در موارد آلرژیک تجویز می‌شود. البته در موارد شدید آلرژیک که می‌تواند منجر به مرگ بیمار شود. داروی تزریقی اپی پن نشان داد که پس از گذشت ۲ سال و نیم از تاریخ انقضا هنوز ۹۰ درصد اثرگذاری خود را حفظ می‌کند. با توجه به واریانس مورد تایید سازمان غذا و داروی جهانی، داروهایی که ۹۰ تا ۱۱۰ درصد قدرت خود را دارند، مجاز به استفاده هستند.

داروهای اپی پن پس با توجه به رفرنس‌های سازمان غذا و دارو، تا ۲ سال و نیم پس از گذشتن از تاریخ انقضا، هنوز هم می‌توانند اثرگذار باشند و استفاده شوند. البته ازآنجایی‌که داروی اپی پن همان‌طورکه گفتیم بر روی جان بیمار اثر مستقیمی دارد، بهتر است بجز شرایط ناچاری از دارویی با داشتن زمان مصرف، استفاده کنید. ازآنجایی‌که داروها متفاوتند و ممکن است عوارض متفاوتی را از خود برجای بگذارند و چون اطلاعات دارویی ما نمی‌تواند بسیار کامل باشد، هر گاه تصمیم به استفاده از داروی منقضی گرفتید و ناچار به انجام آن بودید، حتماً با یک پزشک متخصص یا دکتر داروساز مشورت کنید.


تاریخ انقضای دارو

استثنائات داروهای منقضی

طبق تحقیقات انجام‌شده بعضی داروها به محض رسیدن به تاریخ انقضای خود دیگر قابل استفاده نیستند و باید حتماً دور ریخته شوند. از این داروها می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تتراسایکلین: محققین هنوز درحال بررسی این آنتی‌بیوتیک پس از گذشت زمان انقضای آن هستند اما چون هنوز به نتایج کاملی نرسیده‌اند و تا اینجا بر این باورند که تتراسایکلین پس از تاریخ انقضا، اثردهی خود را از دست می‌دهد، درنتیجه می‌‌توان آن را جزو داروهایی قرارداد که پس از انقضا باید دور ریخته شوند.

  • نیتروگلیسیرین: نیتروگلیسیرین در بیماری‌های قلبی و به‌‌عنوان داروهای زیرزبانی استفاده می‌شود که تحقیقات نشان داده پس از گذشت از دوره انقضای خود دیگر اثردهی خود را از دست می‌دهند.

  • انسولین: انسولین که یک داروی تزریقی برای بیماران دیابت نوع ۱ و 2 پس از گذشت انقضای خود، اثردهی اش را از دست می‌دهد و قدرتش به پایین‌تر از حد مجاز می‌رسد و چون با جان بیمار در ارتباط است، حتماً باید دور ریخته شود.

  • آنتی‌بیوتیک‌های شربتی


بهترین تصمیم چیست؟

قیمت دارو در همه کشورها یکسان نیست. ایران بعلت سوبسیدی که برای دارو در نظر گرفته شاید بتوان گفت یه کشور ارزان درمورد داروها است و این‌که از داروی منقضی بخواهیم استفاده کنیم، امری باورپذیر نباشد. اما در کشورهایی چون آمریکا که بطور میانگین سالانه ۳۰۰ میلیارد هزینه داروهای تجویزی آنها است، درنتیجه در نظر گرفتن این‌که بعضی داروها پس از تاریخ انقضا هم می‌توانند همان قدرت را داشته داشته باشند، برای آن‌ها یک خبر خوشحال‌کننده و یک صرفه‌جویی بسیار مناسب در هزینه‌های بهداشتی و درمانی است.

می توان یک نکته بسیار مهم را عنوان کرد برای این‌که تصمیم بگیرید یک دارویی که زمان انقضای آن گذشته است را مصرف کنید یا خیر، باید به دو نکته اساسی توجه کنید. این‌که چه دارویی است؟ و برای درمان چه موردی به کار می‌رود؟ اگر این دارو جزو استثنائات است که پس از گذشت زمان انقضای خود قدرتشان را از دست می‌دهند، سریعاً آن را کنار بگذارید و اگر دارویی است که ارتباط مستقیمی با زندگی شما دارد، بهتر است داروی منقضی شده رو فراموش کرده و اگر می‌توانید دارویی که هنوز فرصت مصرف دارد را تهیه کنید. در غیر این صورت اگر در شرایطی غیر از این دو مورد قرار گرفتید، می‌‌توان گفت که داروی منقضی برای شما بی‌خطر است.

بااین‌حال بازهم ذکر می‌کنیم که این مقاله فقط جنبه اطلاع‌رسانی دارد و در مورد هر دارویی و هر تصمیمی که می‌گیرید باید با پزشک خود مشورت کنید و آن‌ها می‌توانند اطلاعات کامل‌تری را با توجه به نوع بیماری شما در اختیارتان قرار بدهند.

 

برچسب ها

داروها اطلاعات_دارویی انقضای_دارو استفاده_ازداروی_منقضی داروسازی اطلاعات_پزشکی دانستنی_های_دارویی

این مطلب را به اشتراک بگذارید
۰
۰

دیدگاه شما